Święta Barbara schodzi pod ziemię - Wieliczka pokazuje niezwykłą kolekcję

Wieliczka ma teraz wystawę, która schodzi głęboko nie tylko pod ziemię, ale też w pamięć o górniczym świecie. W Komorze Maria Teresa II Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka pokazuje historię św. Barbary przez kolekcję, którą przez dziesięciolecia budował portugalski geolog. ⛏️

• „Święta Barbaro, módl się za nami” pokazuje, jak pasja jednego geologa zbudowała światową kolekcję
• Legenda św. Barbary przypomina tu, skąd bierze się jej górnicza siła
• W podziemnej sali każdy detal pracuje na moc tej opowieści

„Święta Barbaro, módl się za nami” pokazuje, jak pasja jednego geologa zbudowała światową kolekcję

Wystawa „Święta Barbaro, módl się za nami. Patronka górników w kolekcji Fernando de Mello Mendesa oraz jego kontynuatorów” bierze na warsztat nie tylko religijny kult, ale też bardzo ludzką historię zbierania, ochrony i przekazywania pamięci dalej. Fernando de Mello Mendes, profesor i inżynier górnictwa z Portugalii, przez ponad cztery dekady gromadził dzieła sztuki oraz przedmioty związane ze św. Barbarą, pochodzące z różnych stron świata.

Jego fascynacja zaczęła się w rejonie kopalni Panasqueira, gdzie codzienność pracy pod ziemią była nierozerwalnie związana z obecnością patronki górników. Po śmierci kolekcjonera jego dzieło podjęli Maria Fernanda Leite, jego dawna studentka, oraz Rui Baptista - ludzie zawodowo związani z górnictwem i geologią. Dzięki nim zbiór nie tylko przetrwał, ale też zyskał dalszy ciąg, stając się opowieścią o wierze, nauce i emocjonalnej więzi z podziemnym światem.

Ekspozycja obejmuje ponad 120 obiektów i pokazuje, jak różnorodnie św. Barbara była przedstawiana na przestrzeni wieków. Wystawę można oglądać na III poziomie kopalni, w Komorze Maria Teresa II, podczas zwiedzania trasy turystycznej Kopalnia Soli Wieliczka. Czynna jest do 31 grudnia 2026 roku. Za całość odpowiada dr Kinga Stabrawa-Powęska.

Legenda św. Barbary przypomina tu, skąd bierze się jej górnicza siła

Historia św. Barbary od wieków działa na wyobraźnię, bo łączy bunt, wiarę i dramatyczny finał. Według legendy ojciec zamknął ją w wieży, chcąc odsunąć od chrześcijaństwa, a ona kazała wykuć trzecie okno - znak Trójcy Świętej i symbol duchowej niezależności.

Inna opowieść prowadzi do górskiej jaskini, w której Barbara miała się ukrywać przed prześladowcami. Mimo tortur nie wyrzekła się wiary, a po egzekucji jej ojciec miał zostać rażony piorunem. To właśnie dlatego św. Barbara stała się patronką ludzi pracujących w niebezpiecznych warunkach, zwłaszcza górników - i do dziś pozostaje jedną z najmocniej zakorzenionych postaci w kulturze związanej z kopalnią. ✨

W sztuce rozpoznaje się ją po znakach, które na tej wystawie układają się w czytelny kod:

• wieża - znak uwięzienia, często z trzema oknami,
• miecz - symbol męczeństwa,
• palma - znak duchowego zwycięstwa,
• otwarta księga - odniesienie do wiary i mądrości,
• kielich - symbol Eucharystii i opieki nad człowiekiem stojącym wobec śmierci.

W podziemnej sali każdy detal pracuje na moc tej opowieści

Najciekawsze w tej wystawie jest to, że nie ogląda się jej jak zwykłej gabloty. Komora Maria Teresa II robi swoje - światło wydobywa z ciemności detale, a każdy krok zmienia perspektywę. Przedmioty z kolekcji Fernando de Mello Mendesa nie leżą tu w oderwaniu od miejsca, bo właśnie pod ziemią ich znaczenie wybrzmiewa najmocniej.

To wystawa, która łączy kilka porządków naraz: pamięć górniczą, sztukę sakralną i prywatną pasję jednego człowieka, rozwijaną potem przez kolejne osoby. Dla mieszkańców Wieliczki i wszystkich, którzy schodzą do kopalni po coś więcej niż podziw dla soli, to jedna z tych ekspozycji, przy których łatwo się zatrzymać na dłużej.

na podstawie: Muzeum Wieliczka.